**Przedmiot prowadzony przez dar hab. Bartosza Smolika z Zakłady Społeczeństwa Obywatelskiego, Instytut Politologii, Wydział Nauk Społecznych.**
1. Zajęcia wprowadzająco-organizacyjne
2. Prawo kosmiczne - tzw. wielka piątka traktatów kosmicznych i związane z nią problemy Podstawowe pytania
Delimitacja przestrzeni kosmicznej i przestrzeni powietrznej. Traktat Kosmiczny z 1967 i jego konsekwencje (analiza poszczególnych artykułów). Układ o ratowaniu kosmonautów i zwrocie obiektów wyniesionych w przestrzeń kosmiczną z 1968 r. Konwencja o odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez obiekty kosmiczne z 1972 r. Konwencja o rejestracji obiektów wyniesionych w przestrzeń kosmiczną z 1975 r. i jej polski odpowiednik – ustawa o KROK. Traktat o Księżycu z 1979. Działalność COPUOS w ramach ONZ. Rozwój prawa krajowego jako konsekwencja słabości praw traktatowego. Propozycje Space Trafic Management.
3. Pierwszy etap wyścigu księżycowego
Księżyc – dane ogólne. Historia wyścigu kosmicznego i rywalizacji radziecko-amerykańskiej.
i jego konsekwencje. Okoliczności „zimnej wojny”. Pierwsze satelity. Pierwsi ludzie w kosmosie. Sondy kosmiczne. Programy Mercury i Gemini. Program Apollo jako zwycięstwo USA – aspekty prestiżowe i naukowe. Radziecki program Łuna. Próby współpracy – Sojuz i Apollo. Załogowe misje orbitalne USA i ZSRR/Rosji. Współpraca w ramach Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS).
4. Nowy wyścig księżycowy i perspektywa powrotu ludzi na Srebrny Glob
Współczesne aspekty prawne Księżyca i Artemis Accords z 13 października 2020 r (podsumowanie). Perspektywy rozwoju górnictwa kosmicznego oraz szerszego zagospodarowania Księżyca. Program Artemis – czy tylko przykład rywalizacji amerykańsko-chińskiej? Gateway – amerykańska stacja cis-lunarna. Inicjatywa chińsko-rosyjska budowy bazy księżycowej. Dwa alternatywne bloki państw rywalizujących o Księżyc. Perspektywy dalszego rozwoju sytuacji wokół Księżyca. Program Commercial Lunar Payload Services (CLIPS).
Współczesne naukowe i komercyjne misje księżycowe jako zapowiedź nowego wyścigu kosmicznego (Chiny, USA, Japonia, Europa i Rosja, Indie, Korea Południowa, Izrael, Tajwan. Czechy i in.). Europejskie programy i inicjatywy księżycowe. Idea i stowarzyszenie Moon Village.
5. Mars jako cel pierwszej misji załogowej – fantazje, marzenia i realia
Mars – dane astronomiczne i planetologiczne, porównanie z Ziemią. Mars w literaturze science fiction jako obiekt zbiorowej wyobraźni. Giovanno V. Schiaparello (astronom), Herbert G. Wells, Arthur C. Clarke, Ben Bova, Kim Stanley Robinson i jego trylogia. Das Marsprojekt Wehnera von Brawna z 1952 i modyfikacje, Projekt Michaiła Tichonrawowa z 1956. Raport 90 z 1989 r., , Mars Direct Roberta Zubina z 1990 r. Ryzyko wypraw załogowych na Czerwoną Planetę. Projekt Mars One i związane z nim kontrowersje. Konstrukcje SpaceX jak Straship = dawny Interplanetary Transport System. Problem sfinansowania wyprawy. Od Patfaindera (Sojourner) do Perseverance – historia robotycznych badań powierzchniowych Marsa. Obecne szacunki kosztów załogowej wyprawy na Marsa. CLIPS odnośnie Marsa.
6. Mars eksploracja, eksploatacja, kolonizacja, terraformowanie
Aspekty etyczne związane z kolonizacją i eksploatacją Marsa. Zasada planetary protection. Trzy różne podejścia. Geologia i bogactwa naturalne Czerwonej Planety i perspektywy rozwoju górnictwa kosmicznego na Marsie i w związku z Marsem. Projekty kolonizacji Marsa. Baza Twardowsky autorstwa studentów i absolwentów Politechniki Wrocławskiej. Inicjatywy i pomysły Elona Muska. Mars 2117 Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Projekty chińskie.
7.Europejska Agencja Kosmiczna (ESA)
Słownictwo okołotechnologiczne – upstream downstream, spin-off, start-up, drzewo technologiczne. Wielcy Integratorzy Systemów (LSIs). Europejska polityka kosmiczna – wyjaśnienie pojęcia. Geneza Europejskiej Agenci Kosmicznej i działalność Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). Zasada geograficznej redystrybucji. Znaczenie I możliwości start-upów i małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP).
8. Polityka kosmiczna Unii Europejskiej
Przestrzeń kosmiczna w traktatach UE. Aspekty instytucjonalne. Aplikacje satelitarne. Unijna strategia kosmiczna program kosmiczny UE. Agencja UE ds. Programu Kosmicznego (nowe wcielenie GSA). Sztandarowe programy UE. Europa i USA – rywalizacja czy partnerstwo? „Strategiczna autonomia” w kosmosie jako wyzwanie w obliczu polityki Rosji, USA i Chin – próba weryfikacji możliwości Europy.
9.Kosmiczne aspekty bezpieczeństwa i obronności. Problemy antropogenie i kosmogenne
Wykorzystanie militarne przestrzeni kosmicznej. Zwiad satelitarny. Systemy satelitarne europejskich krajów NATO. Łączność satelitarna. Internet. Konflikt na Ukrainie. Wschodzące problemy bezpieczeństwa w przestrzeni kosmicznej – kosmiczne śmieci, pogoda kosmiczna, meteoryty (PHO, PHA), cyberbezpieczeństwo w kosmosie, łączność satelitarna. Problemy związane z bronią antysatelitarną (ASAT).
10. Satelitarne systemy obserwacji Ziemi – geneza i rozwój
Znaczenie i powszechne wykorzystanie obserwacji satelitarnej. Historia amerykańskiego programu CORONA. Narodowe Biuro Rozpoznania. Teledetekcja i wykorzystanie zdjęć satelitarnych. Cywilne zastosowanie zobrazowań satelitarnych. GMES/Copernicus, jego historia i perspektywy rozwoju jako jednego z dwóch „flagowych” kosmicznych projektów Komisji Europejskiej. Poszczególne Sentinele i serwisy Copernicusa. Narodowe systemy satelitarne: Francji (Helios 2, Composante Spatiale Optique, CERES i inne), Niemiec (SAR-lupe i Sarah), Hiszpanii (satelity Paz i Ingenio), Włoch (COSMO-SkyMed I i II) i innych krajów. Działalność agencji NRO w USA.
Potrzeby i możliwości Polski jako kraju członkowskiego i frontowego NATO. Perspektywy powstania polskiego Narodowego Systemu Optoelektronicznej Obserwacji Ziemi. Współpraca Polski z Włochami w dziedzinie COSMO-SkyMED I i II. Centrum satelitarne w Białobrzegach. Uczestnictwo w konstelacji Pleiades. Konstelacja Firma Iceye i jej konstelacja minisatelitów radarowych. Program PIAST. Fiasko EagleEye.
11. Problem nawigacji satelitarnej
Powstanie i działanie GPS. Historia systemu GLONASS. Chiński Beidou, zwany również Kompasem. Indyjski Regionalny System Nawigacji Satelitarnej (w skrócie - IRNSS). Problem współpracy systemów. Geneza Galileo (europejski GNSS). Problemy polityczne i administracyjne związane z finansowaniem Galileo. Zastosowania Galileo. Konkurs Galileo Masters. Satelitarny system EGNOS. Inne systemy wspomagające precyzyjne lądowanie: WAAS, ASAS. QZSS, GAGAN. Ostatnie zakłócenia sygnału GPS nad Bałtykiem.
12. Kosmiczny wymiar konfliktu ukraińsko-rosyjskiego
Wcześniejsze działania destruktywne ze strony Federacji rosyjskiej w stosunku do Ukrainy i państw bałtyckich: jamming i spoofing. Ukraiński zwiad satelitarny i jego wparcie ze strony firm komercyjnych (Maxar Technologies, Planet Labs i BlackSky) i wywiadów państw NATO. Wsparcie ze strony SpaceX (Starlink). Konsekwencje obecnego i wcześniejszego konfliktu dla współpracy w sektorze kosmicznym.
13. Działania na rzecz czystości i równowagi środowiska ziemskiego i środowiska kosmicznego
Copernicus i inne programy służące nadzorowaniu środowiska naturalnego. Gruz orbitalny jako problem antropogenny. Szacunkowe dane o ilości kosmicznych śmieci. Wypadki i przykłady działań świadomych zaśmiecających orbity Ziemi. Syndrom Donalda J. Kesslera.
Technologie czyszczenia orbit. Programy śledzące typu Space Surveillance and Tracking.
Technologie podtrzymywania życia na ISS i innych ciałach niebieskich do wykorzystania na Ziemi. Program MELISSA. Windy kosmiczne. Proekologiczne paliwa rakietowe i orbitalne.
14. Sektor kosmiczny w Polsce w tym we Wrocławiu
Uwarunkowania instytucjonalno-prawne. Polska Agencja Kosmiczna, Centrum Badań Kosmicznych PAN, Wiodące firmy komercyjne. Podmioty publiczne. Polska Strategia Kosmiczna i jej realizacja. Krajowy Program Kosmiczny. Trzeci sektor i jego znaczenie. Związek Pracodawców Sektora Kosmicznego. Habitaty księżycowe/centra szkoleniowe (LunAres, Analog Astronaut Training Center, Wydział i Centrum Technologii Kosmicznych AGH). IT w sektorze kosmicznym w Polsce.
Sektor kosmiczny Wrocław. Kosmiczne firmy: Scanway Industry, SatRev, Thorium Space Technology. Zakład Fizyki Słońca CBK PAN. Instytut Nauk Geologicznych PAN Ośrodek Badawczy we Wrocławiu. Inicjatywy i projekty studentów. World Space Week Wrocław, Horyzont Mars jako wrocławskie imprezy cykliczne. Mars Society Polska. Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii Oddział Wrocław.
15. Test pisemny na ocenę
